Bunú na Roinne Airgeadais

Bunús agus bunú na Roinne Airgeadais

Sa bhliain 1922, chuaigh an Roinn Airgeadais i mbun na bhfeidhmeanna a leagtaí, sular bunaíodh an Saorstát, ar chóras an Treasury (Ireland) lenar bhain brainse Airgeadais, brainse Teaghlachais agus brainse Soláthair, agus ar chórais a chuir an chéad Aire Airgeadais, Micheál Ó Coileáin TD ar bun.

Is comhartha Roinn Airgeadais a chur ar bun ar an athrú ginearálta ó na forais a bhí ar bun sular baineadh neamhspleáchas amach go dtí státseirbhís níos struchtúrtha ag teacht le bunreacht na bliana 1922.  Cuireadh bonn foirmeálta faoi na struchtúir sin, lena n-áirítear an Roinn Airgeadais a thabhairt chun cinn agus ról a leagan uirthi chomh maith le ról faoi leith a leagan ar Ranna Rialtais agus ar Airí Rialtais an Stáit, leis an Acht Airí agus Rúnaithe, 1924. Leagadh amach ról na Roinne san Acht sin mar seo a leanas:

“An Roinn Airgid ina mbeidh riar agus gnó ginearálta airgeadas poiblí Shaorstát Éireann ag gabháil léi agus na cumhachta, na dualgais agus na feidhmeanna uile a bhaineann leis an gcéanna agus ar a n-áirítear go sonrach bailiú agus caitheamh ioncaim Shaorstát Éireann pé as iad (ach amháin sa chás dá bhforálfaidh an dlí a mhalairt), agus maoirseacht agus cúram gach ceannaigh a dhéanfar d’aon Roinn Stáit nó thar a ceann agus maoirseacht agus cúram gach soláthar tráchtearraí agus earraí atá aici agus riar na rudaí sin, agus fós gnó, cumhachta, dualgais agus feidhmeanna na mbrainsí agus na n-oifigeach den tseirbhís phoiblí a háirítear sa Chéad Chuid den Sceideal don Acht seo, agus beidh mar cheann ar an Roinn sin agus gairmfear de an tAire Airgid nó (i mBéarla) the Minister for Finance”

Tagraítear arís do ról na Roinne sa Bhunreacht a tugadh i bhfeidhm sa bhliain 1937.

Rinne an Roinn cúnamh taca a thabhairt do Rialtais i ndiaidh a chéile maidir le comhairle a thabhairt faoi chláir agus faoi pholasaithe agus lena gcur sin i bhfeidhm chomh maith le cláir faoi leith a leagan amach agus a thabhairt chun cinn, ina measc an clár maidir le forás eacnamaíochta i rith na 1950idí agus na 1960idí; dul isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa agus an caidreamh leanúnach le hinstitiúidí Eorpacha ón mbliain 1973 i leith; agus obair shonrach a dhéantar go seasta leanúnach, mar shampla maidir le rialú caiteachais agus an polasaí cánachais i ndáil le próiseas an Bhuiséid bhliantúil.

Athruithe ar an Roinn

Is iad an dá athrú struchtúir is mó maidir leis an Roinn ó thráth a bunaithe ná Roinn na Seirbhíse Poiblí a thabhairt isteach faoina scáth sa bhliain 1987 agus an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe a bhunú sa bhliain 2011 nuair a leagadh feidhmeanna a thagadh faoi choimirce na Roinne Airgeadais roimhe sin ar an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.